BMC એ પહેલા પોતાના અતિક્રમણ દૂર કરવા જોઈએ પછી ફેરિયાઓને : ગોપાલ ઝવેરી

મુંબઈના ફૂટપાથને પદયાત્રીઓ માટે અનુકૂળ બનાવવા પહેલા સરકારી એજન્સીઓ દ્વારા બનાવેલા, પરવાનગી આપેલા અથવા જાળવણી કરાયેલા અતિક્રમણ દૂર કરવા જોઈએ

મુંબઈ

ફક્ત ગરીબ ફેરિયાઓ અને શેરી વિક્રેતાઓને દૂર કરવાથી મુંબઈની ફૂટપાથની સમસ્યા હલ થશે નહીં. બીએમસીએ પોતાના અતિક્રમણ, ત્યજી દેવાયેલા બાંધકામો, કોન્ટ્રાક્ટર કેબિન, પોલીસ અને આરટીઓ કિઓસ્ક, જૂના ઉપયોગિતા માળખાં, કાટમાળ, ગેરકાયદેસર પાર્કિંગ અને બિનજરૂરી રેલિંગથી શરૂઆત કરવાની જરૂર છે તેમ મુંબઈ માર્ચ સંસ્થાના ફાઉન્ડર ગોપાલ ઝવેરીએ જણાવ્યું હતું. મુંબઈ માર્ચ સંસ્થામા બિઝનેસમેન વકીલ RTI એક્ટિવિસ્ટ અને શહેરની જાણીતી હસ્યીઓ છે જેઓ મુંબઈ શહેરને સ્વચ્છ સુંદર અને સલામત શહેર બનાવવા માંગે છે. આ માટે તેમણે કેટલાક મુખ્ય ઉદાહરણો આપ્યા છૅ.

આરે મિલ્ક સ્ટોલ

આરે મિલ્ક સ્ટોલ મૂળ 1960 ના દાયકાની શરૂઆતમાં રહેવાસીઓને દૂધ પૂરું પાડવા માટે સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા હતા, ખાસ કરીને પોષણક્ષમ ભાવે. ઘણા રહેણાંક વિસ્તારો અને નાના રસ્તાઓ પર સ્થિત હતા.

જોકે, વર્ષોથી, ઘણા સ્ટોલ મુખ્ય રસ્તાઓ તરફ વળ્યા છે અને વ્યાપારી સંસ્થાઓ બની ગયા છે. ઘણા સ્થળોએ, આરે દૂધના ઉત્પાદનો હવે વેચાતા નથી, જ્યારે સ્ટોલનો ઉપયોગ ગેસ સિલિન્ડરથી ખોરાક રાંધવા, જંક ફૂડ, સિગારેટ, પાન મસાલા અને અન્ય વ્યાપારી પ્રવૃત્તિઓ માટે થાય છે.

ઉદાહરણ તરીકે, બોરીવલી પૂર્વમાં કસ્તુરબા પોલીસ સ્ટેશન નજીક, આશરે 50 મીટરની અંદર આવા ચાર સ્ટોલ જોઈ શકાય છે.

આ સ્ટોલ મૂળ રીતે ઓછી આવક ધરાવતા નાગરિકોને લાભ આપવા માટે બનાવવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ આજે ઘણાને સ્થાનના આધારે વાણિજ્યિક દરે ભાડે આપવામાં આવે છે, જેના ભાડા મુંબઈના વિવિધ ભાગોમાં આશરે ₹50,000 થી ₹2 લાખ પ્રતિ માસ સુધીના હોવાનું કહેવાય છે.

ઝૂણખા ભાખર કેન્દ્ર

ઝૂણખા ભાખર કેન્દ્રના સ્ટોલ સાથે પણ આ જ સમસ્યા છે.

મૂળ ઉદ્દેશ્ય ગરીબ અને જરૂરિયાતમંદ નાગરિકોને સસ્તું ભોજન પૂરું પાડવાનો હતો. જો કે, આવા ઘણા સ્ટોલ અસરકારક રીતે રસ્તાની બાજુની હોટલો અથવા વાણિજ્યિક ખાદ્ય આઉટલેટ્સ બની ગયા છે, જેમાં સ્વચ્છતા, કચરાના નિકાલ, રસોઈ વ્યવસ્થા અને ટ્રાફિક વ્યવસ્થાપન પર અપૂરતું નિયંત્રણ છે.

ગેસ સિલિન્ડર ઘણીવાર ફૂટપાથ પર અથવા તેની નજીક મૂકવામાં આવે છે, કચરો વરસાદી પાણીના ગટરમાં જવા દેવામાં આવે છે, અને ઘણા સ્ટોલ મુખ્યત્વે જંક ફૂડ, ચાઇનીઝ ફૂડ અને અન્ય વ્યાપારી વસ્તુઓ વેચે છે.

મફત પીવાના પાણી જેવી મૂળભૂત સુવિધાઓની પણ અપૂરતી જોગવાઈ છે.

ગરીબ અને જરૂરિયાતમંદ લાભાર્થીઓ માટે બનાવાયેલ હોવા છતાં, આવા સ્ટોલને સ્થાનના આધારે ₹1 લાખથી ₹2 લાખ સુધીની રકમમાં ભાડે આપવામાં આવી રહ્યા છે, જેમાં મરીન લાઇન્સથી દહિસર સુધીના વિસ્તારોનો સમાવેશ થાય છે.

જૂના PCO/STD

અપંગ વ્યક્તિઓ માટે બૂથ

જાહેર ટેલિફોન સુવિધાઓની જરૂર હતી ત્યારે BMC એ અપંગ વ્યક્તિઓને PCO/STD બૂથ પૂરા પાડ્યા હતા.

આજે, મોબાઇલ ફોન વ્યાપકપણે ઉપલબ્ધ હોવાથી, આમાંના મોટાભાગના PCO/STD બૂથ જૂના થઈ ગયા છે. ઘણા કિસ્સાઓમાં, મૂળ લાભાર્થીઓ હવે તેમને ચલાવતા નથી, જ્યારે માળખાઓ ફૂટપાથની કિંમતી જગ્યા પર કબજો કરવાનું ચાલુ રાખે છે અને અન્ય વ્યાપારી હેતુઓ માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે.

BMC ને શહેરવ્યાપી સર્વેક્ષણ કરવાની અને જૂના અને અનધિકૃત માળખાઓને દૂર કરવાની જરૂર છે.

ફૂટપાથ અને રસ્તાઓ પર BMC ચોકીઓ

વિવિધ સ્થળોએ રસ્તાઓ અને ફૂટપાથ પર બાંધવામાં આવેલા BMC ચોકીઓની તાત્કાલિક સમીક્ષા થવી જોઈએ.

જ્યાં હવે તેમની જરૂર નથી, ત્યાં તેમને દૂર કરવા જોઈએ. જાહેર રાહદારીઓની જગ્યા પર બાંધકામો દ્વારા કાયમી કબજો કરી શકાતો નથી કારણ કે તે સરકારી વિભાગની છે.

પોલીસ અને RTO ચોકીઓ

પદયાત્રીઓની અવરજવર અને ટ્રાફિક પરિભ્રમણને પૂરતું ધ્યાનમાં લીધા વિના વ્યસ્ત રસ્તાઓ અને ફૂટપાથ પર ઘણી જગ્યાએ પોલીસ અને RTO ચોકીઓ પણ બનાવવામાં આવી છે.

કેટલાક હવે નિયમિત ઉપયોગમાં નથી અને અસરકારક રીતે કાયમી અવરોધ બની ગયા છે.

શહેરવ્યાપી ઓડિટમાં આવા બાંધકામોને ઓળખવા જોઈએ અને બિનજરૂરી બાંધકામોને દૂર કરવા જોઈએ.

* MTNL યુટિલિટી બોક્સ /એક્સચેન્જ માળખાં

જૂના MTNL કનેક્શન અથવા ફૂટપાથ પર કબજો કરતા ઉપયોગિતા માળખાઓની પણ સમીક્ષા થવી જોઈએ.

જ્યાં સાધનો જૂના થઈ ગયા છે અથવા હવે કાર્યરત નથી, ત્યાં માળખાં દૂર કરવા જોઈએ અને ફૂટપાથને જાહેર ઉપયોગ માટે પુનઃસ્થાપિત કરવા જોઈએ.

BMC/MMRDA કોન્ટ્રાક્ટર ચોકીઓ

ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ દરમિયાન ઘણીવાર કામચલાઉ સાઇટ ઓફિસો અને કોન્ટ્રાક્ટર ચોકીઓ બનાવવામાં આવે છે.

સમસ્યા એ છે કે પ્રોજેક્ટ અથવા બાંધકામ પ્રવૃત્તિ પૂર્ણ થયા પછી પણ આવા ઘણા બાંધકામો વર્ષો સુધી રહે છે.

વહીવટી બેદરકારી અથવા કથિત સ્થાનિક પ્રભાવને કારણે આ કામચલાઉ બાંધકામો કાયમી બની શકે

તેથી, દરેક કોન્ટ્રાક્ટર ચોકીમાં એક નિર્ધારિત શરૂઆત તારીખ, સમાપ્તિ તારીખ અને ફરજિયાત દૂર કરવાની સમયમર્યાદા હોવી જોઈએ.

ફૂટપાથ પર ગેરકાયદેસર ઢોર

ફૂટપાથ પર કબજો કરતી ગેરકાયદેસર ઢોર રાખવા અને ઢોર સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓ પર પણ ધ્યાન આપવું જોઈએ. ફૂટપાથ રાહદારીઓ માટે છે, ઢોરના વાડા અથવા વાણિજ્યિક પશુ સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓ માટે નહીં.ખાર સ્ટેશન અને મંદિરની બહાર ફૂટપાથ ઉદાહરણ છે.

પોલીસ/RTO દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતા ત્યજી દેવાયેલા અને ભંગાર વાહનો

મુંબઈના વિવિધ ભાગોમાં મોટી સંખ્યામાં ક્ષતિગ્રસ્ત, જપ્ત કરાયેલા, ત્યજી દેવાયેલા અથવા ભંગાર વાહનો કિંમતી જાહેર જગ્યા પર કબજો કરે છે જ્યાં આવા વાહનો લાંબા સમય સુધી ફૂટપાથ અથવા રસ્તા પર રાખવામાં આવે છે, ત્યાં જવાબદાર વિભાગે તેમને નિશ્ચિત સમયમર્યાદામાં દૂર કરવા જોઈએ.